Doanh nghiệp mất 5% doanh thu vì gian lận nội bộ
Một báo cáo năm 2024 của Hiệp hội các nhà điều tra gian lận Hoa Kỳ (ACFE) cho biết, doanh nghiệp toàn cầu mất trung bình 5% doanh thu hàng năm do gian lận nội bộ. Con số này tương đương hàng nghìn tỷ USD thiệt hại.
Tại Việt Nam, tình trạng này cũng đang gia tăng. Báo cáo khảo sát năm 2023 của PwC Việt Nam về gian lận và tội phạm kinh tế cho thấy 52% doanh nghiệp được hỏi từng đối mặt với ít nhất một sự cố gian lận trong 24 tháng gần nhất, cao hơn mức trung bình toàn cầu (46%).
Những rủi ro phổ biến trong doanh nghiệp Việt
Theo chuyên gia kiểm toán và kiểm soát nội bộ, có 4 nhóm rủi ro nổi bật tại Việt Nam:
- Gian lận tài chính: Các hành vi khai khống chi phí, lập chứng từ khống hoặc thao túng báo cáo tài chính vẫn phổ biến.
- Nguồn: PwC Việt Nam, Khảo sát gian lận 2023.
- Thất thoát hàng tồn kho: Nhiều doanh nghiệp chưa áp dụng hệ thống đối chiếu chéo giữa kho, kế toán và bộ phận bán hàng, dẫn đến thất thoát lớn.
- Nguồn: Deloitte Việt Nam, Báo cáo Quản trị rủi ro vận hành 2022.
- Rủi ro hợp đồng: Một số doanh nghiệp ký kết hợp đồng mà không có quy trình phê duyệt nhiều cấp, đặc biệt trong mua bán, đấu thầu, dẫn đến nguy cơ tranh chấp pháp lý.
- Nguồn: Báo cáo pháp lý VCCI 2023.
- Quản trị lỏng lẻo: Việc phân quyền thiếu rõ ràng, một cá nhân kiêm nhiệm nhiều khâu (từ phê duyệt đến thực hiện) khiến nguy cơ gian lận tăng cao.
Chuyên gia cảnh báo
Theo TS. Diệp Gia Hoàng – chuyên gia tư vấn và đào tạo Quản trị Rủi ro và Kiêm soát nội bộ, việc chỉ phát hiện rủi ro sau khi sự cố xảy ra đồng nghĩa doanh nghiệp đã phải trả giá quá đắt. Ông nhấn mạnh: “Phòng ngừa luôn ít tốn kém hơn khắc phục. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả không chỉ bảo vệ lợi nhuận mà còn củng cố uy tín và niềm tin với cổ đông, nhà đầu tư.”
Giải pháp: Kiểm soát nội bộ chuẩn hóa
Các chuyên gia quốc tế khuyến nghị doanh nghiệp Việt cần:
- Chuẩn hóa hệ thống kiểm soát nội bộ theo chuẩn COSO hoặc ISO 31000.
- Áp dụng phân quyền rõ ràng và giám sát chéo.
- Sử dụng công nghệ ERP, phần mềm kế toán tích hợp kiểm soát.
- Đào tạo đội ngũ quản lý và nhân sự về kỹ thuật quản trị rủi ro.
Để đáp ứng nhu cầu này, Viện Quản lý Alpha triển khai khóa học Quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ, cung cấp kiến thức chuẩn quốc tế, công cụ thực tiễn và giải pháp triển khai cho doanh nghiệp Việt. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ lợi nhuận và phát triển bền vững.
👉 Đăng ký tham gia khóa học Quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ tại Viện Quản lý Alpha: https://alphainstitute.edu.vn/course/quan-tri-rui-ro-kiem-soat-noi-bo/
